Monday, 4 November 2013

“Хүн нийгэм” хичээлийн агуулга


Бага боловсролын хуулинд зааснаар бага боловсрол нь 5 жил байгаа бөгөөд 1-3 ангид Хүн орчин, 4-5 ангид  Хүн байгаль,  Хүн нийгэм,  Эрүүл мэнд гэсэн хичээл болж орно.
      Эдгээр хичээлүүд нь байгалийн ухааны хичээлүүдийн үндэс суурь болдгоороо онцлог чухал ач холбогдолтой.
Хүн орчин хичээлийг 3-н агуулгын хүрээнд судлах хэрэгтэй.

         Хүн байгаль
         Эрүүл мэнд
         Хүн нийгэм
Зорилго: Агуулгын үлгэрчилсэн хүрээг хэрхэн мөрдөж сургалт явуулах гол үндэслэлийг мэдэх
Агуулга:
-       Багш нар сургалтын хөтөлбөр боловсруулах, ээлжит хичээлээ бэлтгэхэд уг баримт бичгийн сурагчийн үйл ажиллага талаас нь хэрхэн томъёолох
-       Сурах бичгийн агуулга, арга зүйг тодорхойлоход хэрхэн баримжаа болгон ашиглах
-       Эцэг эхчүүдийн хувьд хүүхдийнхээ тухайн хичээлээр юу сурч, юу хийж сурах талаар   тодорхой чиглэл авч хүүхдэдээ туслахын зэрэгцээ багшийн үйл ажиллагаанд шаардлага тавихад баримжаа болгох тухай






Õ¯Í- ÎÐ×ÈÍ” ÕÈ×ÝÝËÈÉÍ  ÀÃÓÓËÃÛÍ ¯ËÃÝÐ×ÈËÑÝÍ  Õ¯ÐÝÝ

I  àíãè
II àíãè
III àíãè

   Хүрээлэн буй байгаль орчин
·     Õ¿ðýýëýí áóé áàéãàëü îð÷íûã íýðëýõ, òàéëáàðëàõ, çóðãààð èëýðõèéëýõ
·     Àìüä áà àìüã¿é áàéãàëèéã ÿëãàõ, æèøýýãýýð òàéëáàðëàõ
·     Òàñàëãààíû áîëîí îðîí íóòàãò ò¿ãýýìýë òàðõñàí óðãàìëûг íýðëýõ,  à÷ õîëáîãäëûã òàéëáàðëàõ
·     Цаг агаарын өөрчлөлт хүний амьдралын орчинд нөлөөлдгийг орон байрны жишээн дээр тайлбарлах
·     Òàâàí õоøóó ìàëûã íýðëýõ, àøèã øèìýýñ  íü òàéëáàðëàõ
·     Ãýðèéí òýæýýìýë àìüòäààñ íýðëýõ, à÷ òóñûã íü òàéëáàðëàõ
·     Æèëèéí äºðâºí óëèðëûн îíöëîã øèíæ áàéäëûã òàéëáàðëàõ, зургаар илэрхийлэх
·     Õ¿ì¿¿ñèéí àæèë õºäºëìºðèéí îíöëîãèéã óëèðëûí áàéäàëòàé õîëáîí òàéëáàðëàõ
·     Миний гэр орон амьдрах орчин гэдгийг ухаарах

  
                     Хүрээлэн буй байгаль орчин

·     Àìüäðàí ñóóäàã îð÷íûõîî þìñûí áàéðëàëûã ç¿ã ÷èãýýð òîäîðõîéëîõ
·     Óðãàìëûí ãàäààä á¿òöèéã òàéëáàðëàõ, àìüä áèå áîëîõûã òóðøëàãà õèéæ òàéëáàðëàõ
·     Óðãàìàë óðãàõ îð÷íûã àæèãëàí òàðèìàë áà çýðëýã óðãàìëûã ÿëãàõ
·     Çýðëýã áà òýæýýìýë àìüòàä, òýäãýýðèéí ¿ð òºëèéã íýðëýõ, àìüòäûí àìüäðàõ îð÷èí, õîîë òýæýýëèéã ÿëãàõ
·     Õîâîðäñîí óðãàìàë, àìüòäààñ íýðëýõ, òýäãýýðèéã õàìãààëàõûí ÷óõëûã æèøýýãýýð òàéëáàðëàõ
·     Îðîí íóòãèéíõàà òîìîîõîí ãîë, ìºðºí, íóóðûã íýðëýõ, ÿëãàõ
·     Æèëèéí äºðâºí óëèðëûí öàã àãààð, óðãàìàë, àìüòäûí àìüäðàëûí ººð÷ëºëòèéã íýðëýõ, æèøýýãýýð òàéëáàðëàõ
·     Байгалийн баялагыг хамгаалах, нөхөн сэргээх энгийн аргыг тайлбарлах (хог хаяхгүй байх, усыг бохирдуулахгүй байх г.м)
·     Бàéãàëüä ýåðýã, ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëäýã х¿ì¿¿ñèéí ¿éë àæèëëàãààã æèøýýãýýð òàéëáàðëàõ
·     Áàéãàëèéí ãàìøãààñ íýðëýõ, òýäãýýðèéí õîð óðøãèéã òàéëáàðëàõ
·     Ñàëõè, óñíû ¿åðýýñ õàìãààëàõ àðãààñ íýðëýõ,  òàéëáàðëàõ
·     Үүл тунадас бий болох үзэгдлийг зургаар харуулах
·     Áàéãàëü õàìãààëàõ àæèëä îðîëöîõûí ÷óõëûí ìýäýõ, õóâü íýìðýý îðóóëàõ

Хүрээлэн буй байгаль орчин
Àìüäðàí ñóóäàã îð÷èí, õàøàà, ãóäàìæ, õîðîîëëûíõîî áаéðøèë, ç¿ã ÷èãèéã çºâ òîäîðõîéëîõ
·     Òýíãýðèéí îäîîð áàðèìæààëàí ç¿ã ÷èãýý îëîõûã   òàéëáàðëàõ
·     Ýíãèéí ïëàí çóðàã óíøèõ, ãàçðûí çóðãèéí òàíèõ òýìäãèéã îéëãîõ, òàéëáàðëàõ
·     Ìîíãîë óëñ áîëîí õèë çàëãàà óëñûã ãàçðûí çóðàãò çààõ, íýðëýõ
·     Ìîíãîë îðíû îé òàéãà, õýýð òàë, ãîâü öºë íóòãèéí áàéãàëèéí áàéäëûí ÿëãààã íýðëýõ, òàéëáàðëàõ
·     Îðîí íóòàãòàà ò¿ãýýìýë òàðõñàí ýðäýñ, àøèãò ìàëòìàëààñ íýðëýõ, ÿëãàõ, õýðõýí àøèãëàæ áóéã òàéëáàðëàõ 
·     Äýëõèéí õýëáýð, õýìæýýã õàðüöóóëñàí òºñººëºëòýé áîëîõ, äýëõèéí õºäºë㺺íèéã ãëîáóñ àøèãлàí ¿ç¿¿ëýõ
·     Áàéãàëü õàìãààëàõ àæèëä îðîëöîõûí ÷óõëûí ìýäýõ, õóâü íýìðýý îðóóëàõ


         
                Нийгэм соёл
·     ªºðèéã òàíèëöóóëàõ, ººðèéí äóðòàé áîëîí äóðã¿é  ç¿éëèéã òàéëáàðëàõ
·     Гэр бүлийн гишүүд бие биедээ анхаарал тавьж, хамтарч амьдардаг гэдгийг ойлгох, жишээгээр тайлбарлах 
·     Ãýð á¿ëèéí ãèø¿¿ä, òýäíèé äóðòàé áîëîí äóðã¿é ç¿éëèéã  òàíèëöóóëàõ, àõ ä¿¿, òºðºë ñàäан, óäàì óãñààãàà íýðëýõ
·     Ãýð á¿ëèéíõýí áîëîí àõìàä íàñòíûã õ¿íäëýõèéí ó÷ðûã îéëãîõ
·     Íàéç íºõºä, õºðø àéëàà òîâ÷ òàíèëöóóëàõ, òýäíèé òàëààðõ ñýòãýãäëýý ÿðèõ, харилцаа холбоо тогтоох, хүндэтгэх
·     ªäºð òóòìûí õàðèëöààíû ñî¸ëûí òàëààð ìýäýõ, ìýíäýëæ ñóðàõ
·     Би, чи, бид нэг хамт олон гэдгийг ойлгох, бие биедээ туслах, хүндэтгэх

                                 
                                   Нийгэм соёл
·     ªºðèéí õèéæ ÷àäàõ, ÷àäàõã¿é ç¿éëýý òîäîðõîéëîõ
·     Ñóðãóóëü, àíãè õàìò îëíîî òàíèëöóóëàõ, àíãè õàìò îëíû äóíä áàðèìòëàõ ä¿ðýì æóðìààñ òàéëáàðëàõ
·     Íàéç íºõäºäºº òóñëàõ, èòãýë ¿ç¿¿ëýõèéí à÷ õîëáîãäëûã òàéëáàðëàõ
·     Ãýð á¿ë, àíãèéí õàìò îëíû õàðèëöààíû òàëààð ñýòãýãäëýý õýëýõ, îëîëò, äóòàãäàëòàé òàëûã ÿðèëöàõ
·     ªºðèéí îâãîî ìýäýõ, óäàì óãñààãàà íýðëýõ
·     ªºðèéí áàõàðõäàã õ¿ì¿¿ñèéã íýðëýõ, ó÷ðûã òàéëáàðëàõ  



Нийгэм соёл
·     Ñóðàã÷èéí ñóðàõ ýðõ, ¿¿ðãèéã îéëãîõ, òàéëáàðëàõ
·     Àíãè  õàìò îëíûõîî äàâóó, ñóë òàëûã тодруулах, сул талаа арилгах арга замыг ярилцах
·     Àíãè õàìò îëíû õ¿ðýýíä áàðèìòëàõ ä¿ðýì, æóðìûã çîõèîõîä îðîëöîõ, ñàíàë õýëýõ
·     ªºðèéí õîðîî, ä¿¿ðýã, íèéñëýë, (áàã, ñóì, àéìàã)-èéã òîâ÷ òàíèëöóóëàõ, òýäãýýðèéí òóõàé ÿðèëöàõ
·     պ人ãèéí áîëîí òºâ ñóóðèí ãàçðûí õ¿ì¿¿ñèéí ýðõëýõ õºäºëìºðèéí îíöëîã áàéäëûã òàéëáàðëàõ
·     ªºðñäèéí  áàõàðõäàã ç¿éëýý òîäîðõîéëîõ, ó÷ðûã òàéëáàðëàõ
·     Ãýð á¿ë, íàéç íºõºäòýé㺺 íàéðñàã õàðèëöààòàé áàéõûí à÷ õîëáîãäëûã òàéëáàðëàõ 
·     Áàãà íàñíû õ¿¿õäèéí ýñðýã ¿éëäë¿¿äèéã ìýäýõ, òýäãýýðýýñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ àðãààñ íýðëýõ
Эð¿¿ë амьдрах үндэс
·      Ñ¿¿í ø¿ä, áàéíãûí ø¿äíèé ÿëãààã ìýäýõ, ø¿äýý óãààõ àðãà÷ëàëûã òàéëáàðëàõ, îî ñîéçîî çºâ ñîíãîæ ÷àäàõ
·      Ø¿ä öîîðîõ øàëòãààíûã òîî÷èõ, ø¿äíèé ºâ÷ëºëººñ ñýðãèéëýõ àðãûã íýðëýõ
·      Ãàðàà óãààõûí à÷ õîëáîãäëûã òàéëáàðëàõ, òîãòìîë óãààõ õýâøèõ
·      Áîõèð ãàðûí õîð õîëáîãäëûã ìýäýõ, ãàð óãààõ àðãà÷ëàëûã òàéëáàðëàõ
·      Áîõèð ãàðààð äàìæäàã ºâ÷í¿¿äýýñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ àðãûã íýðëýõ
·      Õè÷ýýë õèéõäýý çºâ ñóóæ ñóðàõ
·      Õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿íä òàâèãäàõ øààðäëàãà, õàäãàëàõ àðãààñ äóðäàõ
·      Ãýð îðíû ýð¿¿ë àõóéä àíõààð÷ õóâü íýìðýý îðóóëäàã áàéõ
·      Цаг агаар эрүүл мэндэд нөлөөлдгийг энгийн жишээн дээр тайлбарлах
·      Ундны усыг буцалгаж хэрэглэх, түүхий ус уухгүй байхын ач холбогдлыг мэдэх, тайлбарлах
·      Íîãîîí ãýðýë, öàãààí øóãàìûí ó÷ðûã òàéëáàðëàõ, түүнийг õýðýãæ¿¿ëýõ хэвших
Эð¿¿ë амьдрах үндэс
·      Õ¿íèé áèå ýðõòíèéã øèíæëýõ óõààíû íýðøëýýð íýðëýæ ñóðàõ
·      Íàð, óñààð áèåý ÷èéðýãæ¿¿ëýõ ýíãèéí àðãàä ñóðàëöàõ, òàéëáàðëàõ
·      Õàðààãàà õàìãààëàõ, í¿äýý àð÷ëàõ ýíãèéí àðãàä ñóðàëöàõ, òàéëáàðëàõ
·      Ãýð îðîí, ºðºº òàñàëãààã àãààðæóóëàõûí à÷ õîëáîãäëûã òàéëáàðëàõ
·      Агаарын температур, чийгшэлт, салхи, цаг агаар хүний эрүүл мэндэд хэрхэн нөлөөлж буйг жишээгээр тайлбарлах, ярилцах
·      Ãýðèéí òýæýýìýë àìüòäûã àð÷ëàõ àðãûã òàéëáàðëàõ, òýäíýýð äàìæèõ ºâ÷íººñ ñýðãèéëýõ àðãààñ ýçýìøèõ 
·     Óíäíû óñûã õàìãààëàõûí ó÷ðûã òàéëáàðëàõ, õàìãààëàõ ýíãèéí àðãàä ñóðàëöàõ
·     Óëèðëûí îíöëîã áàéäàëä òîõèðóóëàí õóâöàñëàõûí à÷ õîëáîãäëûã òàéëáàðëàõ, ýíãèéí   àðãàä ñóðàëöàõ
·     Õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õàäãàëàõ àðãààñ íýðëýõ, òàéëáàðëàõ
·     Замын хөдөлгөөний дүрмийн зарим энгийн заалтуудыг ойлгох, хэрэгжүүлэх


Эð¿¿ë амьдрах үндэс
Õ¿íèé áèåèéí õºãæëèéí òàëààð îéëãîëòòîé áîëîõ
Õºäºë㺺íèé òºðºë, à÷ õîëáîãäëûã òàéëáàðëàõ
Ýðýãòýé, ýìýãòýé õ¿ì¿¿ñèéí àæèë õºäºëìºðèéí зарим онцлогийг х¿éñèéí асуудалтай холбон  îéëãîх
Зөв õîîëëîõûí äàâóó òàëûã òàéëáàðëàõ, зөв хооллож сурах
Òàìõèíû õîð íºëººã æèøýýãýýð òàéëáàðëàõ
Õîã õàÿãäëûã òºðºëæ¿¿ëýõèéí ó÷ðûã ìýäýõ, òàéëáàðëàõ, àíãèëëûã íýðëýõ



Õ¯Í - ÍÈÉÃÝÌ  ÕÈ×ÝÝËÈÉÍ  ÀÃÓÓËÃÛÍ ¯ËÃÝÐ×ÈËÑÝÍ  Õ¯ÐÝÝ

IY àíãè
Y àíãè


Ìèíèé àìüäðàë, ñî¸ëûí  îð÷èí
·         ªºðººñºº äýýøèõ áà äîîøèõ  ¿åèéã /ñàäàí òºðëèéã/ ìýäýõ
·         Õàðèëöààíû ¸ñ ç¿éí  òóõàé  ýíãèéí îéëãîëòûã òàéëáàðëàõ 
·         Ñóðãóóëèéíõàà íèéãýì,  ñî¸ëûí îð÷íûã  æèøýýãýýð òàéëáàðëàõ
·         Íóòãèéí ¸ñ çàíøëûí  çàðèì îíöëîãèéã  æèøýý, òîõèîëäëîîð òàéëáàðëàõ
·         Íóòãèéí /íèéñëýë, ä¿¿ðýã, àéìàã, ñóì .ã.ì/ àëäàð öóóòàé õ¿ì¿¿ñ, òýäíèé  àìüäðàë,  ¿éë àæèëëàãààíû  æèøýý, òîõèîëäëûã òàéëáàðëàõ
·         Àéìàã,  ñóì, íèéñëýë, ä¿¿ðãèéíõýý  ò¿¿õ,  ñî¸ëûí äóðñãàëò  ç¿éëñèéã  ìýäýõ, òàéëáàðëàõ
·         Ýõ îðíû  ò¿¿õ, ñî¸ëûí íýí ãàðàìãàé õ¿ì¿¿ñèéí  àìüäðàë, ¿éë  àæèëëàãààíû  æèøýý,  òîõèîëäëûã  òàéëáàðëàõ

Ìèíèé àìüäðàë, ñî¸ëûí îð÷èí

Ìèíèé  ýõ îðîí - Ìîíãîëûí òóõàé ÿðèëöàõ 
Ýõ îðíû ò¿¿õ, ñî¸ëûí òóõàé ýíãèéí îéëãîëò  
Ìîíãîëûí  ¸ñ çàíøëûí  æèøýý , òîõèîëäëûã  /ìýíäëýõ, õ¿íäëýõ,  òàëàðõàõ,çî÷ëîõ, óãòàõ, ¿äýõ ã.ì./  òàéëáàðëàõ
Ýõ îðíû  ò¿¿õ, ñî¸ëûí íýí  ãàðàìãàé ç¿òãýëòýí  õ¿ì¿¿ñèéã  ìýäýõ /×èíãèñ õààí,  ªíäºð ãýãýýí Çàíàáàçàð ã.ì./,  ¿éë àæèëëàãàà, á¿òýýëýýñ íü òàéëáàðëàõ
Óãèéí  áè÷èã  õºòëºõ  ýíãèéí  àðãàòàé  òàíèëöàõ, õýðýãëýõ
    

Ä¿ðýì, æóðàì, õóóëü
Ä¿ðýì, æóðàì ÿàãààä õýðýãòýé áàéäàã, ä¿ðýì , æóðàì ãýæ þó âý?,  òàéëáàðëàõ
Õ¿¿õäèéí ýðõèéí òóõàé îéëãîëòûã òàéëáàðëàõ

Ä¿ðýì, æóðàì, õóóëü

Ä¿ðýì, æóðìûã õýí ãàðãàäàã òóõàé õýëýëöýõ,  ä¿ðýì, æóðàì ãàðãàõàä ººðñ人 îðîëöîõ

Õ¿¿õäèéí àìüäðàõ, õºãæèõ, õàìãààëóóëàõ,  íèéãìèéí àìüäðàëä îðîëöîõ  ýðõ áà ¿¿ðýã, òýäãýýðèéã òàéëáàðëàõ


Ýðõ, ¿¿ðýã
Ñóðàã÷èéí  áîëîí  ñóðãóóëèéí ä¿ðýì, ò¿¿íèéã ìºðäºõ 

Ýðõ, ¿¿ðýã
Õ¿¿õäèéí ýðõèéí òóõàé  Ìîíãîë óëñûí  õóóëü äàõü õîëáîãäîõ ìýäëýã, ò¿¿íèéã õýðýãëýõ 

Òºðèéí áàéãóóëàë
Ñóðãóóëèéí  ä¿ðìèéã  áàòàëäàã ýðõ á¿õèé  õ¿ì¿¿ñ, òýä ä¿ðìèéã õýðõýí, ÿàæ áàòàëäàã âý?, õýëýëöýõ
Ñóðãóóëèéí óäèðäëàãà,  ñóðàã÷, áàãø,  àæèëòíóóä ñóðãóóëèéí ä¿ðìèéã õýðõýí ìºðääºã âý?, õýëýëöýõ

Òºðèéí áàéãóóëàë
Íèéñëýëèéí  ä¿¿ðýã, õîðîîíû  áîëîí àéìãèéí ñóì, áàãèéí õýìæýýíèé  ä¿ðýì, æóðìûã  áàòàëäàã ýðõ á¿õèé  áàéãóóëëàãà,  õ¿ì¿¿ñ, òýð òóõàé ÿðèëöàõ 
Ýäãýýð áàéãóóëëàãûí ä¿ðýì, æóðìûí  òàëààð  ººðèéí ñàíàë, áîäëûã  èëýðõèéëýõ


-       Оюутны бие дааж хийх ажлын чиглэл
үн-Орчин хичээлийн агуулгын хүрээгээр ээлжит хичээлийн бэлтгэлийг сурагчийн үйл ажиллагаа талаас нь хэрхэн томъёолох дадлага ажил хийх
-Нийгмийн ухаан, эрүүл мэнд, байгаль шинжлэлийн хичээлүүдийг нэгдмэл агуулгад багтаан сургалтын хөтөлбөр боловсруулах.

No comments:

Post a Comment